23 lutego obchodzimy Światowy Dzień Walki z Depresją – dzień, który przypomina nam, jak ważne jest dbanie o zdrowie psychiczne dzieci, młodzieży i dorosłych. Depresja nie jest chwilowym smutkiem ani „gorszym dniem”. Depresja to poważne zaburzenie nastroju, które wpływa na emocje, myślenie, zachowanie oraz funkcjonowanie fizyczne człowieka. To choroba, która wymaga zrozumienia, wsparcia i – w razie potrzeby – specjalistycznej pomocy. To poważne zaburzenie może dotknąć także dzieci w wieku szkolnym.
Czym jest depresja?
Depresja to choroba, która wpływa na sposób myślenia, odczuwania i funkcjonowania.
U dzieci i młodzieży może objawiać się inaczej niż u dorosłych. Zamiast smutku częściej pojawiają się:
- rozdrażnienie, wybuchy złości,
- wycofanie z kontaktów z rówieśnikami,
- spadek motywacji do nauki,
- trudności z koncentracją,
- zmiany apetytu (nie ma apetytu lub wręcz przeciwnie, potrafi „przejadać” problemy)
- problemy ze snem (nie może spać lub odwrotnie, ciężko jest wstać z łóżka, potrafi w nim spędzić większość dnia)
- częste skargi na bóle głowy lub brzucha,
- obniżone poczucie własnej wartości.
Warto pamiętać, że długotrwałe utrzymywanie się takich objawów (powyżej kilku tygodni) wymaga konsultacji ze specjalistą. Szczególnie niepokojące jest, kiedy pojawiają się również wypowiedzi dziecka świadczące o braku sensu życia, beznadziejności czy myślach rezygnacyjnych – w takiej sytuacji należy niezwłocznie skontaktować się ze specjalistą.
Skąd bierze się depresja?
Depresja nie ma jednej przyczyny. Najczęściej jest wynikiem współdziałania wielu czynników:
- biologicznych (predyspozycje genetyczne, zaburzenia neurochemiczne),
- psychologicznych (niska samoocena, trudności w radzeniu sobie ze stresem),
- środowiskowych (konflikty rodzinne, przemoc rówieśnicza, odrzucenie, nadmierna presja),
- sytuacyjnych (utrata bliskiej osoby, rozwód rodziców, zmiana szkoły).
Warto tu podkreślić, że depresja nie jest „winą” dziecka ani rodzica.
Dlaczego szybka reakcja jest tak ważna?
Nieleczona depresja może prowadzić do poważnych konsekwencji – pogłębiających się trudności szkolnych, izolacji społecznej, a w skrajnych przypadkach do zachowań autodestrukcyjnych. Im wcześniej dziecko otrzyma wsparcie, tym większa szansa na skuteczną pomoc i powrót do równowagi.
Jak rodzice mogą wspierać dziecko?
- Rozmawiaj i słuchaj uważnie
Stwórz przestrzeń do spokojnej rozmowy. Staraj się słuchać bez oceniania i bagatelizowania problemów dziecka. - Traktuj emocje poważnie
Dla dziecka jego problemy są realne i ważne. Zdania typu „inni mają gorzej” czy „nie przesadzaj” mogą pogłębiać poczucie niezrozumienia. - Zwracaj uwagę na zmiany w zachowaniu
Nagłe wycofanie, spadek ocen, izolacja czy utrata zainteresowań to sygnały, których nie należy ignorować. - Dbaj o codzienną rutynę
Regularny sen, aktywność fizyczna, zdrowe odżywianie i ograniczenie czasu przed ekranem wspierają dobrostan psychiczny. - Szukaj pomocy specjalisty
W przypadku niepokojących objawów warto skonsultować się z psychologiem, pedagogiem szkolnym, lekarzem pediatrą lub psychiatrą dziecięcym. Wczesna pomoc zwiększa szansę na skuteczne wsparcie.
Pamiętajmy
Depresja jest chorobą, którą można i trzeba leczyć. Okazywanie dziecku zrozumienia, akceptacji i bliskości jest jednym z najważniejszych czynników chroniących jego zdrowie psychiczne. Dbajmy o zdrowie psychiczne naszych dzieci tak samo troskliwie, jak dbamy o ich zdrowie fizyczne. Rozmowa, uważność i szybka reakcja mogą mieć ogromne znaczenie.
W naszej szkole uczymy dzieci, że proszenie o pomoc jest oznaką siły, a nie słabości. W razie potrzeby zapraszam do kontaktu – wspólnie możemy zadbać o dobrostan naszych uczniów.
psycholog Katarzyna Sowa
